هدف كلی كتابهای تعلیمات اجتماعی، تربیت اجتماعی دانش آموزان است، طوری كه دانش آموز بتواند توانایی لازم را برای ایجاد ارتباط های اجتماعی با گروه های مختلف به دست آورد و نقش مؤثری در گرو هها ایفا نماید. همچنین بتواند با نهادها و مؤسساتی كه افراد جامعه برای تأمین نیازهای خود به آن مراجعه می كنند، ارتباط لازم و مناسب برقرار كند و با رعایت قوانین یك شهروند مطلوب بتواند به نقش خود در مشاركتهای سیاسی و اجتماعی عمل نماید.
خوب، حالا من این سوال رو دارم، كتابهای ما كه كامل اند، معلم ها كه عملكرد خوبی دارند، دانش آموزان هم خوب؛ پس مشكل كجاست؟
ما چقدر در این راه موفق بوده ایم؟ (لطفا ادامه مطلب را ببینید.)
نقاط ضعف در تربیت شهروند مطلوب
خط مشیها:
نظر به این كه تربیت اجتماعی و سیاسی، متأثر از عواملی چون خانواده، مدرسه، جامعه محلی، دوستان، رسانهها، مساجد، جامعه ملی و ملاحظات جهانی است، و در تنظیم این خط مشیها ملاحظات فوق باید در نظر گرفته شود؛ به نظر میرسد كه خط مشیها تنها در سطح مدرسه تنظیم شده و به سایر سطوح توجه نشده است. همین امر از اعتبار خط مشیهای مصوب میكاهد.
پژوهشهای پشتیبانی:
- كمبود پژوهش در حوزههای مختلف كاملاً به چشم میخورد. همین امر تصمیم گیری در زمینه آموزشهای اجتماعی و سیاسی در دوره های مختلف تحصیلی را دشوار می كند.
عدم توجه به پژوهشهای زیر از جمله نقاط ضعف برنامه موجود میباشد:
- مطالعه در خصوص اهداف و مفاهیم آموزش اجتماعی و سیاسی در دوره های مختلف تحصیلی با توجه به نیازهای فرد و جامعه، منابع علمی و اسناد قانونی و تربیتی
- عدم توجه به ارزشیابی از میزان كارآمدی برنامههای درسی موجود و اثرات آن بر رفتار و نگرش دانشآموزان
- عدم توجه به میزان كارآمدی برنامههای درسی تربیت معلم در زمینه تربیت اجتماعی و سیاسی دانشجو - معلمان
- كم توجهی به انجام مطالعات تطبیقی در زمینه آموزشهای مدنی و سیاسی
- عدم مطالعه در خصوص روشهای آموزش مفاهیم اجتماعی و سیاسی
- كمبود پژوهش در خصوص پیشرفت تحصیلی دانشآموزان در دروس اجتماعی و تاریخی
- عدم مطالعه در خصوص عوامل بازدارنده و یا محدود كننده در نیل به اهداف اجتماعی و سیاسی دانش آموزان
- بررسی برنامههای درسی مختلف از نظر میزان توجه به تربیت اجتماعی و سیاسی مانند آموزشهای میان رشتهای و رویكرد كل مدرسه
- نادیده گرفتن اهداف استراتژیك در زمینه تربیت اجتماعی و سیاسی
با توجه به ملاحظات فوق به نظر نمیرسد كه برنامه موجود از مشروعیت علمی و دینی و سیاسی كمتری برخوردار است.
ملاحظات در گزینش رویكردها:
-عدم توجه به رویكردهایی چون آموزش به شیوه میان رشتهای، انسان گرایانه، تربیت شهروند دموكرات، اخلاق گرایانه و رویكرد كل مدرسه.
خط مشیها در گزینش اهداف و محتوا:
- عدم توجه به مسائل فراگیر جامعه و نیازهای نوجوانان، جوانان و نیازهای بین المللی
- عدم توجه به انتظارات رهبران، منابع و متون دینی ( قرآن، نهج البلاغه و سنت)
- نادیده گرفتن نظرات متخصصان آموزشهای شهروندی
- كم توجهی به آموزش آن دسته از ملاحظات اخلاقی و ارزشی كه میتواند به ایجاد یك جامعه متوازن كمك كند.
- كم توجهی به آموزشهای حقوقی (حقوق اجتماعی و سیاسی، قضایی و اقتصادی افراد) و نیز ارزش قانون اساسی و ارزشهای مندرج در اعلامیهی حقوق بشر، اعلامیه حقوق كودك، حقوق زنان، حقوق موجودات، حقوق طبیعت
- شروع نامناسب برخی از آموزشها نظیر آموزش سیاسی
- همه جانبه نبودن آموزشها
- كم توجهی به شناخت فرهنگها و اشكال زندگی
- كم توجهی به تقویت روحیه مدارا، تحمل و سعه صدر و اصول كشورداری در اسلام.
ملاحظات در سازماندهی برنامه:
- عدم توجه به اصل استمرار و مداومت در سازماندهی محتوا
- عدم توجه به سایر رویكردها در آموزش سیاسی و اجتماعی مانند آموزشهای میانرشتهای و رویكرد كل مدرسه
- نادیده گرفتن سهم دروس مختلف در آموزشهای شهروندی نظیر فلسفه، زیست شناسی، جغرافیا، اقتصاد، تعلیمات دینی و اخلاق، تاریخ تمدن، تاریخ اسلام، تاریخ قرن بیستم
- فقدان برنامه برای آموزشهای پنهان.
ملاحظات در گزینش روشها:
- كم توجهی به روشهای باز دموكراتیك و اجتماعی نظیر بحثهای گروهی، كار گروهی، همیاری، روشهای تحقیق گروهی، مصاحبه، دعوت از مسئولان، روشهای مجاب كننده.
ملاحظات در تولید مواد آموزشی:
- غلبه بر كتاب درسی به جای رسانه محوری
- كم توجهی به تولید بستههای آموزشی
- فقدان تنوع در كتب درسی
- كمبود كتابهای مرجع برای معلمان
- كمبود كتابهای كمك آموزشی در حوزههای مختلف
- كمبود فیلمهای آموزشی و كتابهای تصویری در حوزه تربیت اجتماعی و سیاسی
- رواج نامحدود كامپیوتر در آموزش
نیروی انسانی و صلاحیت معلمان:
- پایین بودن مدرك تحصیلی 62 درصد از مربیان مهد كودك
- مرتبط نبودن مدرك تحصیلی بیشتر مربیان با كار مربیگری
- ناتوانی مربیان در طراحی مواد آموزشی
- پائین بودن مدرك تحصیلی معلمان ابتدایی همچنین معلمان راهنمایی تحصیلی
- تدریس دروس علوم اجتماعی توسط معلمان غیر متخصص یا توسط مدیران برای پركردن ساعات موظف
- ضعف كارشناسان برنامهریزی درسی در برنامهریزی و آموزش شهروندی و آموزش سیاسی (به دلیل مرتبط نبودن تخصص آنها)
- ضعف كارشناسان برنامهریزی درسی در آموزشهای مدنی، تاریخ و آموزش سیاسی، به دلیل مرتبط نبودن تخصص آنها با برنامهریزی درسی و آموزشهای تاریخی و سیاسی
اثرات اجرای برنامه بر رفتار و نگرش دانشآموزان در بعد فردی و اجتماعی
دوره پیش دبستان
- شواهد حاكی از اجتماعی بار آمدن، مأنوس شدن با محیط پیش دبستان، آشنایی با مفاهیم و مهارتهای ساده اجتماعی و برخی از آداب اجتماعی دین اسلام، دلبستگی به خانواده، پیدا كردن دوستان جدید، آشنایی با محیطی غیر از خانواده و رشد عاطفی كودكان است.
دوره دبستان
- شناخت برخی از مفاهیم ساده اجتماعی، آشنایی با وظایف در خانه و مدرسه، آگاهی از گذشته كشور، آشنایی با برخی نمادهای ملی و دینی، پیدا كردن نظم در امور اجتماعی، كسب اطلاعات درباره جغرافیای ایران، آشنایی با برخی از نهادهای خدمات رسان در جامعه، آگاهی از برخی نكات اخلاقی، شناخت نظام حكومتی كشور، شناخت برخی از شخصیتهای مؤثر در تاریخ ایران، شناخت احترام به معلمان از جمله نقاط قوت در این آموزشهاست.
دوره راهنمایی
- شناخت نیازها، خانواده، مسئولیتها و اعضای آن
- شناخت گروه و برخی از موسسات خدمات رسان
- آگاهی از نیاز انسان به حكومت، وظایف حكومت اسلامی و وظایف آن در ساختار دولت، قوای سه گانه رهبری، آموزش مشاركت در فعالیتهای دولت و انتخابات از نقاط قوت آموزشهای اجتماعی و سیاسی در دوره راهنمایی است.
برچسب ها: هدف تالیف كتب تعلیمات اجتماعی دبستان، هدف كلی در كتابهای تعلیمات اجتماعی، دفتر مشق، آموزش ابتدایی، شهروند مطلوب كجاست؟، آموزش درس تعلیمات اجتماعی در دبستان و ابتدایی، ارتباط های اجتماعی، نیازهای اجتماعی دانش آموزان، دانش آموز ابتدایی، propuse the publish elementary book، dafatre mashgh،